Υπάρχουν αθώα ψέματα όταν αφορά τα παιδιά μας;

Αν ερωτηθούν οι γονείς κατά πόσο λένε ψέματα στα παιδιά τους είναι πολύ πιθανό να αρνηθούν, όχι απαραίτητα γιατί δεν χρησιμοποιούν αυτή την τακτική, αλλά ίσως επειδή τα ‘αθώα/ λευκά’ ψέματα που χρησιμοποιούν δεν τα θεωρούν ψέματα.

Για ποιους λόγος λέμε στα παιδιά μας ψέματα;

Συχνά χρησιμοποιούμε το ψέμα για να ‘χειριστούμε’ το παιδί και να το πείσουμε να κάνει κάτι χωρίς έντονες αντιδράσεις. Για παράδειγμα αν πρέπει να πάρουμε το παιδί μας στον γιατρό για κάποιο εμβόλιο, στον οδοντίατρο για κάποιο χαλασμένο δόντι ή στο χημείο για κάποιες αναλύσεις για να αποφύγουμε τυχών φωνές, άρνηση ή κλάμα λέμε ότι δεν θα πονέσει καθόλου ή αποκρύπτουμε τον λόγο της επίσκεψης στον ειδικό ή αποκρύπτουμε ακόμα και το γεγονός ότι πάμε σε κάποιον γιατρό και το παιδί ξαφνικά βρίσκεται προ εκπλήξεως και σίγουρα οι αντιδράσεις του θα είναι πολύ εντονότερες. Θα μπορούσαμε να πούμε στο παιδί, για παράδειγμα: «Θα πάμε να κάνουμε εμβόλιο, ο γιατρός θα είναι πολύ προσεκτικός και θα προσπαθήσει να μην σε πονέσει, ίσως όμως να νιώσεις κάποιο τσίμπημα αλλά θα είμαι δίπλα σου και θα περάσει σύντομα».

Πολλές φορές ο γονιός καταφεύγει σε κάποιο ‘αθώο’ ψέμα διότι δεν θέλει να αναλάβει την ευθύνη των απαγορεύσεών του. Αν το παιδί για παράδειγμα ζητήσει ένα κατοικίδιο, κάτι που ο γονιός ίσως δεν επιθυμεί, αντί να πει: «Δεν θα ήθελα να έχω κάποιο κατοικίδιο στο σπίτι γιατί είναι μεγάλη ευθύνη ή θέλει κόπο και χρόνο για το μάθουμε να μην λερώνει ή δεν έχουμε τον απαραίτητο χρόνο να το φροντίσουμε», όντας έτοιμος να δεχτεί την αντίδραση του παιδιού, συζητήσει μαζί του και να αναλύσει τους λόγους της άρνησής του, ίσως καταφύγει σε κάποιο ψέμα λέγοντας: «τα ζώα είναι λερωμένα και άρρωστα, θα σε δαγκώσει κλπ.». Ο λόγος του ψέματος είναι ξεκάθαρος, ο γονιός δεν θέλει να αναλάβει την ευθύνη της απόφασής του και να αντέξει τη δυσαρέσκεια που μπορεί να προκαλέσει στο παιδί αυτή η απόφαση, συνεπώς καταφεύγει στην εύκολη λύση που είναι το ψέμα και αποποιείται της ευθύνης για την απαγόρευση που επιβάλλει.

Συχνά οι γονείς ψεύδονται για τη συναισθηματική τους κατάσταση, αν για παράδειγμα το παιδί δει τη μητέρα του στεναχωρημένη και ρωτήσει γι αυτό ίσως πάρει την εξής απάντηση «Όχι, δεν έχω κάτι είμαι μια χαρά», συνοδευόμενη από κάποιο ψεύτικο χαμόγελο. Μερικές φορές αυτό έχει να κάνει με την προσπάθειά μας να προστατεύσουμε το παιδί από τα ‘δύσκολα’ συναισθήματα, το παιδί όμως μπορεί να αντιληφθεί αυτό το ψέμα ή να οδηγηθεί σε σύγχυση εφόσον αυτό που βλέπει και διαισθάνεται έρχεται σε σύγκρουση με αυτό που του λέμε.

Επιπρόσθετα οι γονείς ψεύδονται για θέματα που δεν γνωρίζουν, όπως για παράδειγμα φυσικά φαινόμενα, για θέματα που τους προκαλούν ντροπή όπως το σεξ ή για θέματα που τους φέρνουν αντιμέτωπους με τις δικές τους ανασφάλειες όπως ο θάνατος. Σε αυτές τις περιπτώσεις δημιουργούν ψευδείς ιστορίες για να αποφύγουν να απαντήσουν στο παιδί.

Άλλες φορές τα ψέματα που λέμε στα παιδιά αφορούν υπερβολές ως προς τις συνέπειες που μπορεί να έχει μία συμπεριφορά τους. «Αν δεν είσαι φρόνιμος/η δεν θα ξαναδείς τηλεόραση/ δεν θα έρθει ο Άγιος Βασίλης/ δεν θα ξαναπάς πουθενά κλπ.». Είναι σημαντικό όταν προσπαθούμε να βάλουμε όρια στο παιδί να μην υπερβάλλουμε, να είναι όρια που μπορούμε να τηρήσουμε, να αναλαμβάνουμε οι ίδιοι την ευθύνη της επιβολής αυτών των ορίων και να είναι πολύ συγκεκριμένα και ως προς την έκτασή τους αλλά και ως προς τη συμπεριφορά στην οποία απευθύνονται.

 

Ποιες συνέπειες έχουν τα ‘αθώα’ ψέματα που λέμε στα παιδιά μας;

Όποιος και αν είναι ο λόγος για τον οποίο λέμε ψέματα στα παιδιά μας δεν αποτελούν ιδανική λύση για να απαντήσουμε σε ερωτήματά τους, να τα οριοθετήσουμε, να τα προστατεύσουμε ή να προωθήσουμε κάποια επιθυμητή συμπεριφορά.

Τα παιδιά σε μεγάλο βαθμό, και ανάλογα με το αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο βρίσκονται, μπορούν να διαισθανθούν το ψέμα ακόμα και αν δεν μπορούν να το προσδιορίσουν με ακρίβεια. Συνεπώς μέσα από το ψέμα δημιουργούμε ανασφάλεια στο παιδί και το εμποδίζουμε από το να δημιουργήσει και να διατηρήσει μαζί μας μια σχέση εμπιστοσύνης. Όπως για παράδειγμα όταν το διαψεύδουμε ως προς τα συναισθήματά μας. Σε αυτή την περίπτωση το παιδί αισθάνεται σύγχυση (εφόσον του ακυρώνουμε αυτό που βλέπει και διαισθάνεται σε εμάς) αλλά και του διδάσκουμε να μην μοιράζεται τα δικά του ‘δύσκολα’ συναισθήματα.

Όταν το ψέμα αφορά την επιβολή ‘τιμωρίας’ ή την οριοθέτηση φέρνει συνήθως το αντίθετο από το επιθυμητό αποτέλεσμα. Αν δηλαδή λέμε ότι θα επιβάλουμε όρια τα οποία δεν μπορούμε να κρατήσουμε, μέσα από την επανάληψη, το παιδί θα αντιληφθεί το μοτίβο μας συνεπώς θα καταλάβει ότι δεν κρατούμε τα όρια μας και ότι αν μας πιέσει με τους κατάλληλους τρόπους θα υποκύψουμε, με αποτέλεσμα η οριοθέτηση να καθίσταται αδύνατη. Στην αντίθετη όχθη βρίσκονται οι ψευδείς υποσχέσεις προς το παιδί, αν δηλαδή υποσχόμαστε πράγματα τα οποία δεν μπορούμε να πραγματοποιήσουμε το παιδί θα πάψει να μας έχει εμπιστοσύνη και ο λόγος μας δεν θα έχει αντίκρισμα. Καλύτερο είναι να βάζουμε όρια τα οποία μπορούμε όντως να κρατήσουμε και να δίνουμε υποσχέσεις τις οποίες όντως μπορούμε να τηρήσουμε, ακόμα και αν κάτι τέτοιο είναι πιο χρονοβόρο και δεν έχει τόσο άμεσα αποτελέσματα ως προς τη συμπεριφορά του παιδιού.

Σε περιπτώσεις που χρησιμοποιούμε ψέματα ή υπερβολές με στόχο να βελτιώσουμε κάποια συμπεριφορά, να πείσουμε το παιδί για κάτι ή να το προστατεύσουμε παίρνουμε μεγάλο ρίσκο εφόσον το παιδί μέσα από την εμπειρία αλλά και την ανάπτυξή του ανακαλύπτει σιγά σιγά το ψέμα μας με αποτέλεσμα όταν το προειδοποιούμε για πραγματικούς κινδύνους ή όταν προσπαθούμε να το βοηθήσουμε να υιοθετήσει πιο λειτουργικές συμπεριφορές δεν μας εμπιστεύεται, συνεπώς δεν μπορεί να ακολουθήσει τις συμβουλές μας. Κάποιες φορές η υπερβολή ως προς τους κινδύνους που ελλοχεύουν μπορεί να δημιουργήσει στο παιδί έντονους φόβους ή φοβίες.

Αν πάλι δημιουργούμε φανταστικές ιστορίες ή χρησιμοποιούμε αναλήθειες για θέματα ταμπού όπως ο θάνατος και το σεξ δημιουργούμε στο παιδί αρνητικές στάσεις ως προς τα συγκεκριμένα θέματα οι οποίες δεν του επιτρέπουν να αντιμετωπίσει στο μέλλον καταστάσεις πένθους ή απώλειας ή δυσκολεύεται στη δημιουργία φυσιολογικών ενήλικων σχέσεων. Φυσικά για τόσο λεπτά ζητήματα είναι σημαντικό να λαμβάνουμε υπόψη το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού και να συζητούμε σε μια γλώσσα που μπορεί να κατανοήσει δίνοντας πληροφορίες που το παιδί μπορεί να διαχειριστεί.

Όταν, τέλος, ψευδόμαστε επειδή δεν γνωρίζουμε τις απαντήσεις σε τυχών ερωτήματα του παιδιού, συμβάλλουμε στο να αποκτά το παιδί μας λανθασμένη γνώση και όταν αυτό συμβαίνει από πολύ μικρή ηλικία είναι μετά πολύ δύσκολο να αντικατασταθούν οι λανθασμένες πληροφορίες με ορθές.

Το ψέμα αποτελεί πολύ λάθος τακτική γενικότερα στις σχέσεις μας αλλά ειδικά όταν αφορά τα παιδιά μας. Το παιδί μεγαλώνοντας ανακαλύπτει τα ψέματα που του έχουμε πει και θυμώνει μαζί μας, μας ακυρώνει, νιώθει ανασφάλεια μέσα στη μεταξύ μας σχέση και δύσκολα μας εμπιστεύεται. Είναι προτιμότερο να προστατεύσουμε, να εκπαιδεύσουμε και να οριοθετήσουμε τα παιδιά μας μέσα από αλήθειες δοσμένες με τρόπο μη απειλητικό αλλά και κατανοητό, παρά να προσπαθούμε να χειριστούμε τα παιδιά μας μέσα από το ψέμα.

Related Posts

Γιαούρτι και τα ωφελήματα του!!

Νικολέτα Μιχαηλίδου, M.S., R.D. Κλινική και Αθλητική Διαιτολόγος/ Διατροφολόγος Για περισσότερες πληροφορίες: nikoletam@cytanet.com.cy Το γιαούρτι καταναλώνεται παγκοσμίως για εκατοντάδες χρόνια. Είναι πολύ θρεπτικό και καταναλώνοντας το συχνά μπορεί να βοηθήσει σε πολλούς τομείς την υγεία....

O γάμος Μαθιού Βασιλικής και το όνομα του παιδιού που θα γεννήσει η Αργυρώ

Η αλήθεια είναι πως από την αρχή της σειράς το ζευγάρι Μαθιός – Βασιλική έχει συγκεντρώσει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και την περισσότερη αγάπη του κοινού. Ένας δυνατός έρωτας που άντεξε στο πέρασμα των χρόνων αλλά...

Σασμός spoiler: Σπαράζει η Μαρίνα πάνω σε ξένο μνήμα! Η πιο ανατριχιαστική σκηνή έρχεται!

Η οικογένεια Βρουλάκη αποφασίζει να γυρίσει σελίδα στη ζωή της! Η Αργυρώ και η Μαρίνα ετοιμάζονται να φύγουν για τα Γιάννενα και η Καλλιόπη είναι ικανοποιημένη απ’ αυτή την εξέλιξη. Προτού φύγει από την Κρήτη,...